Pluk de Liefde

Community voor Polyamorie en Ethische Nonmonogamie

detail menu

De kapel van de Zusters van Liefde in Heule

, Reageer

Vele vormen van liefde en relaties te zien in een kapel in Heule

Ik werd door een vriend attent gemaakt op deze kapel. De gedachte achter deze kapel sloot naadloos aan bij het boek dat ik momenteel schrijf. Na een afspraak met de nonnen aldaar trokken we samen naar Heule in België.

Wij werden hartelijk ontvangen door één van de tachtig jarige nonnen die ons wat wilde vertellen over het ontstaan van deze verwezenlijking. De kapel was vijf jaar daarvoor afgebrand, de zuster werd nog emotioneel toen zij dat vertelde. De zusters vonden dat er iets eigentijds terug gebouwd moest worden. Ze gingen niet bij de pakken zitten, vertelden ze in mooi Belgisch.

God houdt immers van iedereen, en Adam en Eva als twee blanke mensen en als man en vrouw was toch helemaal achterhaald? De kapel kon ook veel kleiner, want van de oorspronkelijk 600 zusters waren er nog 46 over. Na vele jaren praten werd opdracht gegeven aan Klaas Verscheure voor hele bijzondere weergaven van Adam en Eva. Hij maakte twee meters hoge tableaus die veranderen als je er langs loopt. Zo worden Adam en Eva, afgebeeld als twee lesbiennnes, twee homo’s, twee mensen met een verschillende culturele achtergrond, twee ouderen, een donker koppel en twee mensen vanuit een verschillend continent. Een groep mensen die Polyamorie uitbeelden, zat er niet bij. Volgens de zusters kwam dat in België niet voor. Polygamie kenden ze wel vanuit de tijd dat zij in Afrika werkten. Dat vonden ze overigens ook niet verkeerd, deze mannen hielden volgens hen echt van al hun vrouwen en zorgden er goed voor hen.

Tussen beide tableaus was een groot glas in lood raam, dat vanaf de straat zichtbaar is (brandglas op zijn Belgisch). In de binnentuin van het klooster waren nog de oude ramen van de afgebrande kapel zichtbaar en een bijzondere boom, de Ginkgo biloba. Deze boomsoort heeft in Hiroshima de nucleaire aanval overleefd. De zusters zien in deze boom een symbool voor levenskracht. Wij vroegen ons af of de paus of het bisdom deze tableaus had goedgekeurd. In Rome wisten ze er niet van en de bisschop had hen alle ruimte gegeven. Ach, soms kan je beter vergiffenis vragen dan toestemming. De zusters waren allemaal heel fier op het resultaat.

Wij waren diep onder de indruk van deze hoog bejaarde zusters met hun eigentijdse blik op de liefde en relatievormen en van de indrukwekkende tableaus. Ook al werd Polyamorie niet afgebeeld in de kapel, het werd zeker geaccepteerd door de zusters. Het voelde heel goed dat een kerkelijk instituut zo tolerant was. Het klooster is het bezoeken waard.

Mooie plannen – meeroudergezag

, Reageer

Mooie plannen, maar geen actie. Hulp gevraagd!

Pluk de Liefde zet zich al sinds het begin van haar bestaan in voor de belangen van mensen die polyamoureus leven. In 2016 is meegewerkt met de staatscommissie herijking ouderschap. Het voorstel om een wettelijke regeling te maken om maximaal vier volwassen juridisch verantwoordelijk te kunnen maken voor kinderen is nooit uitgevoerd. De juridische problemen die meeroudergezinnen ervaren betreft niet alleen mensen uit onze achterban, maar ook mensen met regenbooggezinnen en ook stiefouders kunnen hier tegenaanlopen als zij een grote rol in de opvoeding hebben. De huidige juridische situatie komt niet overeen met de het dagelijks leven van veel ouders en kinderen.

Momenteel kan een meerouder een meerouderschapsplan maken, in testamenten kan e.e.a. worden geregeld en voogdij kan worden geregeld bij overlijden van een van de ouders en in sommige situaties kan medegezag worden aangevraagd. Toch blijven er veel zaken ongewis en onmogelijk. Dit leidt tot juridische en sociaal-emotionele belemmeringen voor zowel ouders als kinderen.

In 2023 is er een kamerbrief verzonden met de stand van zaken en een planning. Ik heb daar in een focusgroep aan mogen meewerken. Maar het toenmalige demissionaire kabinet heeft daar niets meegedaan.

Vorige jaar werd het regenboogakkoord ondertekend door het CDA, D66, VVD en Pro. Voorrang zou worden gegeven aan meeroudergezag. Een mooie intentie, maar tot nu toe geen actie. Een regenboogakkoord was in 2017, 2021 en 2023 ook al ondertekend.

Pluk de Liefde wil met andere organisaties druk gaan uitoefenen voor snelle resultaten. Het helpt als ouders met goede voorbeelden komen waar zij tegenaan lopen. Wij zullen ze anoniem gebruiken. Goede voorbeelden werken vaak beter dan mooie beleidsnota’s. Graag versturen naar [email protected].

Eindhoven Pride

, Reageer

Op 13 juni liep en reed een groep van bijna 20 Polyamoriefans mee met de Pride. Het was de eerste keer dat Pluk de Liefde zich inschreef. Wij vinden het belangrijk dat Polyamorie meer bekendheid krijgt.

Wij rekenen ons tot LGBTQIA+ gemeenschap omdat Polyamorie niet tot de norm wordt gerekend. Of Polyamorie net als veel gendervarianten aangeboren is of een levensstijl is, daar zijn de ervaringsdeskundigen het niet over eens. Misschien is juist monogamie wel een levensstijl. Er deden ruim veertig organisaties mee, waaronder COC Eindhoven, Politie roze in blauw, Dolle Mina’s alsook de gemeente Eindhoven en veel andere bedrijven. Het thema van Pride 2026 was ‘United we stand!’

We werden veel gefotografeerd en gefilmd, vooral de twee stoere vrouwen, Stefanie en Luka, die in een rolstoel meereden. Joost had voor vlaggen, banners en prachtige borden gezorgd, zoals MEER LIEFDE=MEER VREDE, IF YOU LOVE SOMEONE, SET THEM FREE, VRIJHEID IN VERBINDING, IK HEB EEN GROOT HART en natuurlijk PLUK DE LIEFDE en er speelde een playlist met polymuziek.

Marion ontpopte zich als een ware cheerleader. Dansen was ook echt nodig voor je benen want de lange stoet ging heel langzaam over het parcours van 6 km en stond veel stil.
De mensen in de parade waren fraai uitgedost, maar ook het publiek was vaak in regenboogkleuren of fraai gekleed. Zelfs honden droegen regenboogsjaaltjes. Alle generaties langs de weg gaven de deelnemers veel support.

Het enthousiasme van het publiek ontroerde mij. Deze dag was ik heel blij en trots op ons tolerante landje. Je mag zijn wie je bent, die boodschap was duidelijk. Op het gratis festival na afloop traden veel nieuwe artiesten op. Eindhoven had het perfect georganiseerd. Alleen het van Abbemuseum was niet erg tolerant. Zij stuurde iemand uit onze groep in een rolstoel weg naar een dixi. Kortom, een mooie dag: polyamorie kreeg meer bekendheid en het voelde goed feest te vieren met tolerant Nederland.

Wat hebben Olga Ponjee, Kirsten van Teyn en Marcelle Mulder gemeen?

, Reageer

Theateradviezen van Elisa

Polyamorie komt steeds vaker voor in theatervoorstelling, maar deze drie praktiserende vrouwen weten waar ze het over hebben en gebruiken dit in hun voorstellingen.

Olga Ponjee

Olga Ponjee is bekend van zowel haar E-books als luisterboeken.

Op de site van Pluk de Liefde vind je ook een recensie van haar vijfdelige serie “Oneindig“.

Op dit moment geeft zij voorstellingen in enkele plaatsen in Nederland en België. Haar voorstelling heet Wrivinge en het is een educatieve cabaretshow over de geschiedenis van seks, kink en erotiek – met historische seksverhalen, drag en een flinke dosis humor. Zij doet dit samen met andere artiesten. We reizen van het oude Griekenland via de middeleeuwen naar de kinky Victorianen en ontdekken hoe queer, geestig en vrijdenkend onze voorouders eigenlijk waren.

Haar vierde voorstelling is in Groningen op 22 april, op 9 mei is ze in Den Bosch en op 13 juni in Gent.

Ik ga er zeker naar toe. Over Wrivinge.

Kirsten van Teyn

Een ander advies betreft de sterke voorstellingen van Kirsten van Teyn. Met haar voorstelling (S)Experiment won zij de Neerlands Hoop prijs. Haar voorstelling “Jaloezie is een bitch” is al veel door onze achterban bezocht. Inmiddels is de show in januari op TV geweest. Wellicht lukt het nog om dit alsnog te bekijken. Zeker het bekijken waard.

Vanaf 5 november 2025 is er elke week op NPO 3 of via NPO start “Huisje Boompje, Error” uitgezonden. Op 3 januari is haar Club Queersten uitgezonden op NPO 3. Kirsten van Teyn, een naam om te onthouden en op te zoeken.

Marcelle Mulder

Marcelle heeft vorig jaar een uitgebreid interview gegeven in Margriet over haar levenswijze. Ze is al heel veel jaren polyamoreus.

Samen met Maxime en Ines geeft zij al jaren workshops en voorstellingen over ‘Vrijmoedig praten over seks’ Zij duiken dan in de existentiële dimensie van seks. Seks als bron van zingeving.

Hun nieuwe interactieve voorstelling heet: “Met wie duik jij het bed in?” Op 22 april in Teatro in Utrecht. Tickets via Kabulagogo.

Marcelle in Margriet-32 2025

, 1 Reactie

Marcelle Mulder, een van de regelmatige deelnemers van de 50+ borrel in Utrecht, heeft onlangs in Margriet gestaan met haar ervaringen met polyamorie. Zij heeft 15 jaar geleden besloten meerdere relaties aan te gaan. Zij vertelt openhartig over de beweegredenen en de hindernissen die zij ondervond. Maar ook over de meerwaarde die zij ervaart.

Het is bijzonder dat Margriet zo’n uitgebreid artikel heeft geschreven over polyamorie. Pluk de Liefde bedankt Marcelle voor haar openhartigheid voor een groot publiek. Zij heeft heel herkenbaar – met foto en onder haar eigen naam – een pleidooi gehouden voor de verrijking van je leven als je polyamoreus leeft.

Het artikel is gepubliceerd in Margriet 32 van 2025. We hebben met toestemming van Margriet hier een scan van deze publicatie: Marcelle in Margriet-32-2025.

Privé Sauna’s, Telkens een ander Avontuur

, Reageer

Als fervent saunaliefhebber, kwam ik een paar jaar geleden de privesauna tegen. Op de site privesauna.nl vind je er bijna 200. Sindsdien heb ik er al veel bezocht en was ik elke keer weer verrast en had ik een fijne middag. Bij een Polyborrel vroeg laatst iemand mij, waar je zoal kan afspreken als je niet thuis wil of kan afspreken. Een privésauna is een goed alternatief voor de traditionele date-mogelijkheden. Vandaar deze suggestie.

Het zijn sauna’s van particulieren met aangename sfeervolle verblijfsruimtes, vaak met een zwembad, afgeschermde tuin en een overnachtingsmogelijkheid. Het is duurder dan een gewone sauna, maar je hebt volledige privacy en meestal gratis thee en koffie. Soms mag je etenswaren meenemen, bij andere kan je maaltijden bestellen of ligt er een schaal fruit klaar. Je kan boeken voor een paar uur of langer. De eigenaar of beheerder ontvangt je en legt alles uit. Daarna zie je die niet meer, totdat je gaat afrekenen.

Het meest bijzondere van een privésauna vind ik de totaal verschillende werelden waar je instapt. Soms op een bedrijventerrein waarbij je denkt ‘dit kan nooit iets zijn’ totdat je binnen wordt verrast door een sfeervolle ambiance. Soms in een natuurgebied aan een plas waar je in kan zwemmen, of in een villawijk achter het huis. Of via mysterieuze overdekte gangen zodat niemand je ziet. Ook de eigenaren of beheerders zijn vaak een belevenis op zich. Van mensen die op de muziek van de trollebollekes schoonmaken (dat schiet zo lekker op), moslima’s in vol ornaat (maar wel heel enthousiast over de sauna), fraaie fotomodellen tot zen-achtige figuren. Het is elke keer weer een verassing waar je komt en wie je ontvangt.

Dus zoek je iets om met je vriend of vriendin – of met meerdere vrienden – samen een bijzondere belevenis te ervaren en heerlijk te ontspannen, dan is de privesauna een goed alternatief. Vrijwel alle hotelkamers lijken op elkaar, de privesauna’s beslist niet.

Eerste 50 plus borrel voldeed aan verwachting

, 2 Reacties

Op 28 april kwamen ruim 30 mensen bijeen in een gezellig café in Utrecht. Mensen van net 50 jaar tot mensen van ruim 70 jaar, met en zonder ervaring met polyamorie. Uitwisselen van ervaringen, gesprekken voeren zonder oordelen, en kennismaken met nieuwe mensen was de belangrijkste meerwaarde.

Natuurlijk werden hier en daar ook vervolgafspraken gemaakt. Na afloop bleef een grote groep eten in het café en gingen anderen in kleine groepjes naar andere lokaties in de buurt. Bij het afscheid werd vaak om een herhaling gevraagd. In het najaar zullen we dit daarom herhalen.

De tweede 50 plus borrel staat inmiddels gepland voor 10 november.

Kennismaking met Massagedans

, 1 Reactie

Toen ik de interviews deed voor polyamorie voor 50-plussers (zie elders op de site) kwam ik een paar keer iemand tegen die enthousiast was over massagedans. Ik kende het niet, dus mijn belangstelling was gewekt. Omdat ik veel in mijn hoofd zit, in de rouw ben en van dansen hou, leek me dit een aardige poging om dichter bij mijn gevoel te komen.

Dansen is niets voor mijn man, maar een lieve vriend wou wel mee. Wij meldden ons aan in Boekel en ik kreeg een aardige uitleg via de telefoon. Massagedans is een tantrische, sensuele dans waarin met het hele lichaam in een liefdevolle en contactvolle beweging wordt gestreeld en gemasseerd. Er zijn twee varianten, een met kleren aan voor beginners en een zonder kleren voor gevorderden. Voor de laatste mogelijkheid moet je lid zijn. Het is niet erotisch bedoeld en je kon van te voren aangeven of je met mensen van alle genders wilde dansen.

Op een donkere winteravond reden we ver Brabant in tot we bij een soort boerderij kwamen, via een donker erf waar van alles glinsterde en rinkelde kwamen we bij een boerenschuur. Op de bovenverdieping was een grote ruimte die de hemel genoemd werd. Aardig detail als je in de rouw bent. Er hingen overal witte gordijnen, spiegels en witte versieringen. Er lagen twee mensen te slapen op een matras op de grond. Moet je hier stoned voor zijn, vroeg ik me af? Maar ze werden op tijd wakker en verwelkomden ons hartelijk. Er was volop thee en nogmaals thee en de mensen hadden allerlei lekkers meegenomen.

Het gezelschap bestond uit zo’n twintig heel verschillende mensen tussen de 30 en de 70. Na een korte kennismakingsronde en een uitleg over massagedans, gingen we vrij dansen om de dagelijkse beslommeringen kwijt te raken. De muziek was heel afwisselend, mooi en lekker rustig. Er waren een paar mensen die ontzettend goed konden dansen. Met gesloten ogen en helemaal in zich zelf gekeerd. Met een meditatie werden we uitgenodigd contact te maken met jezelf. Hierbij raakte je ook je zelf aan. Het was belangrijk voor het vervolg dat je echt jezelf helemaal voelt. We maakten contact met anderen door elkaar lang aan te kijken. Vervolgens ging je op muziek een ander strelen zonder hem of haar aan te raken. Daarna kregen we allerlei opdrachten om beurtelings gever of ontvanger te zijn en wel anderen aan te raken. Daarbij werd gestreeld en vrijwel niet gepraat. Later
ook in kleine groepjes. Ik merkte dat de aanraking bij iedereen heel verschillend was. Voor het eerst in mijn leven streelde ik ook een paar keer een vrouw. Het was heel aangenaam om zoveel gestreeld te worden. Mijn vriend vermaakte zich ook prima, zag ik uit een ooghoek.

Na afloop werd er nog wat nagepraat. Wederom met thee. Ik heb de avond ervaren als een grote warme knuffel. Dat was heel fijn. Maar tot een diepere gevoelslaag kwam ik niet. Misschien zit dat er bij mij niet in, was de timing niet goed of lukt dat niet een eerste keer. Ik vond de begeleiding heel professioneel en massagedans ga ik zeker nog eens doen.

Elisa

Polyamorie bij 50 Plussers

, 5 Reacties

Het aantal alleenwonende ouderen in Nederland is in 2030 1 miljoen, en wordt daardoor straks de norm. Allemaal mensen waarbij de prins of prinses op het witte paard is overleden, vertrokken, nooit is aangekomen, niet welkom was of tegenviel. Het romantische beeld van die ene partner die in alle behoeften voldoet, is bij 50 – plussers vaak verdwenen.

Steeds vaker is er ruimte voor meerdere partners, al dan niet naast een langdurige relatie of latrelatie. Vrijheid is een groot goed, zeker in de tweede levensfase.

Polyamoureus leven neemt in Nederland toe, naarmate mensen ouder worden. Bij jongeren (25 tot 39 jaar) heeft 0,5% een polyamoureus leven. Bij ouderen (55 tot 79 jaar) is dat 1,0%.

Hoe ervaren 50 plussers polyamorie? Hoe zijn ze er toe gekomen? Welke verwachtingen hebben zij? Welke belemmeringen komen zij tegen? In hoeverre wijkt het af van polyamorie bij jongeren? Welke wensen hebben zij?

Voor dit artikel zijn twaalf 50 plussers geïnterviewd. Hun reacties (met fictieve namen) zijn gebruikt in onderstaand artikel.

Aanleiding voor een polyamoreus leven

Polyamorie bij 50 plussers ontstaat regelmatig in of na een lang huwelijk, soms met veelvuldig vreemdgaan of naar aanleiding van een ziekte (dementie of prostaatkanker). De kinderen zijn de deur uit en 50 plussers moeten zich meer tot elkaar verhouden. Er zijn vaak verschillende verlangens of andere behoeften aan sensualiteit. Vaak sluimert polyamorie al een leven lang of zijn er polyamoureuze ervaringen in de jeugd. De aanleidingen zijn heel divers.

Katrie (71 jaar): “Ik was een hippiemeisje en ik had al in mijn eerste huwelijk ervaring met meerdere partners. Na een eerste spontaan contact van mijn man met een vrouw, waarbij ik geen jaloezie voelde, spraken we af dat wij ook seks met anderen mochten hebben. In mijn laatste huwelijk was er geen ruimte voor een ander, mijn partner was ernstig ziek. Ik had er toen geen behoefte aan. Na het overlijden van mijn partner zocht ik weer contact met andere mannen. Ik wil niemand bezitten, alleen maar delen. Ik geniet er nu weer volop van.”
Leo (66 jaar): “De trigger bij mij was dat mijn vrouw geen zin meer had in seks. Zij spoorde mij zelfs aan, het ergens anders te gaan zoeken. Ik heb er lang over gedaan om die stap te zetten. In het woordenboek van mijn vrouw komt het woord jaloezie niet voor. Dat is heel prettig.”
Frans (64 jaar): “Ik ben op twee zussen verliefd geweest toen ik jong was. De een zag ik wel liever dan de ander, maar ik voelde iets voor allebei. Zij wilden dat niet. Er zijn naar mijn menig te weinig vrouwen polyamoureus, veel zijn gecharmeerd van trouwen en het amoureuze en romantische. Ik ben niet erg praktiserend, maar liefde met één persoon is niets voor mij.”
Wanda (59 jaar): “Ik heb nu zes jaar een tweede verbinding naast mijn relatie van 40 jaar. Het ontstond bij toeval en ontdekte pas later dat er een woord voor bestond. In eerste instantie ging het vooral om de seks. Mijn man had er wel begrip voor, wij klikten seksueel minder dan op andere vlakken. Gaandeweg kreeg hij toch moeite met mijn uitstapjes met ‘die ander’. Dat was voor mij het meest lastige. Intussen gaat dat beter en is ook hij op het poly pad.”
Wouter (69 jaar): “Ik ben 36 jaar getrouwd geweest. Zij is monogaam, ik niet, maar ik kan er wel eerlijk over zijn. Ik was echt uitgekeken op de relatie en hoe alles ging, het was erg benauwend. Ik realiseer mij wel dat ik best dominant was in mijn huwelijk. Ik ben altijd vrij geweest in opvatting, maar niet in gedrag. Ik heb er veel over gelezen en heb twee relaties gehad.”
Anton (58 jaar): “Sinds twee jaar polyamoureus. Dit heeft me wel mijn huwelijk gekost. Eerder was mijn vrouw wel een keer verliefd op een ander. Maar zij wilde daar niets mee. Ik reageerde daar toen heel relaxed op. Ik ervaar het als een gender of geaardheid. Mijn ex gunde het mij, maar kon het niet aan. Ik verwelkom de diepere emoties die ik nu ervaar in contacten met vrouwen.”
Judith (65 jaar): “Eigenlijk mijn leven lang al polyamoureus, het is een mindset. Vanaf mijn tienertijd dacht ik dat een ander begeren niet mocht. Een strijd met mijzelf, maar mijn lijf is van mij en ik ben de enige die er over gaat. Ik heb het 10 jaar stiekem gedaan, achteraf wel verteld, maar wel schuldig over gevoeld. Ik kreeg van mijn man wel de ruimte om het uit te gaan zoeken. Toen hij verliefd werd op een ander, had ik daar toch veel moeite mee. We zijn toen samen gaan swingen. Nu heb ik naast mijn man twee relaties, met de een wel seks en met de ander niet. Ze zijn allebei even belangrijk voor mij.”
George (64 jaar): “Ik ben al lange tijd alleen, mijn zo schitterende polylief is overleden. Raar hoor, jonger dan ik en dan gaat ze zomaar dood. Ik wil graag weer contact. Zo voelt het opeens weer alleen, geen intimiteit, geen diepere verbinding, geen aanraking, geen nabijheid, da’s klote!”
Bas (68 jaar): “Ik ben niet meer getrouwd en ik onderzoek nog steeds of polyamorie bij mij past. Ik heb een paar intieme vriendinnen maar ik ben erg kritisch op een partner. Momenteel onderzoek ik tantra, dat zou seks overstijgend zijn. Ik kom veel vrouwen tegen die exclusief willen zijn, ik ben nog steeds op zoek naar de spelden in de hooiberg.”

Deze geïnterviewden, waren soms al hun hele leven niet monogaam, of kregen pas later de behoefte aan aanvullende relaties.

Veranderingen in behoeften, door beperkingen of een andere beleving van seksualiteit.

Naarmate je ouder wordt is de kans dat een van de partners ziek wordt groter. Regelmatig is dit aanleiding om polyamoureus te gaan leven of dat één van de partners een polyamoureus bestaan opbouwt.

Esther (68 jaar): “Toen mijn man 10 jaar geleden prostaatkanker kreeg, was hij erg op zoek naar nieuwe prikkels om opgewonden te raken. Ik heb hem die ruimte gegeven omdat ik zag hoe hij leed nadat zijn prostaat was verwijderd. Hij heeft veel verkend in de BDSM wereld. Daar heb ik niets mee. Het duurde wel drie jaar voordat ik ook wat durfde te gaan doen. Aanvankelijk hebben wij ook samen e.e.a. geprobeerd zoals parenclubs en cuckolding. Uiteindelijk zijn we bij polyamorie uitgekomen. Ik prefereer een betekenisvolle relatie met of zonder seks boven contacten met alleen seks.”
Ruud (72 jaar): “Ik ben altijd erg geïnteresseerd geweest in seksualiteit. In mijn eerste huwelijk werd er wel aan partnerruil gedaan. In het tweede huwelijk kon en mocht niets. De relatie met mijn huidige vrouw (huwelijk sinds dertig jaar) was vanaf het begin polyamoureus. De mate van actief zijn ging in vlagen. Sinds de overgang is zij haar libido kwijt. We vreeën nog wel beperkt, ze kon van de intimiteit genieten. Sinds ze aan dementie lijdt (nu zes jaar), komt er van vrijen niets meer terecht. Zij stimuleert dat ik het elders zoek. Het verlangen naar seks met haar blijft, maar ik zoek andere contacten.”
Evelien (64 jaar): “Mijn man stopte helemaal met seks nadat hij tien jaar geleden prostaatkanker kreeg. Ik vond mezelf te jong om de rest van mijn leven zonder seks te kunnen. Wij zijn samen gaan onderzoeken in hoeverre er ruimte was en hoe we dit konden integreren in ons leven. Ik heb sindsdien meerdere bijzondere relaties gehad. De relaties moeten allemaal goed zijn, er is voor mij geen hiërarchie.”

Uit de antwoorden blijkt dat er zowel bij de groep “spontane” aanleidingen als de groep “ziekte” als aanleiding, regelmatig sprake is van een mono-poly relatie (waarbij de een wel meerdere partners heeft en de ander dat niet, maar daar wel mee akkoord is). Het beeld in de media over polyamorie, dat iemand met meerdere partners in een huis woont is niet het meest voorkomend. Er is in de meeste gevallen sprake van een hoofdpartner en aanvullende relaties. Deze relaties zijn geen substitutie voor de vaste relatie maar een welkome aanvulling.

Polyamorie bij ouderen en jongeren

In Nederland leven ouderen twee keer zo vaak polyamoureus als jongeren. Jongeren praten er daarentegen makkelijker over en lijken daarom in de meerderheid. Het is bij hen soms ook een experimentele fase, maar kan evengoed al een bewuste keuze zijn.

Ruud: “Ik zie dat het bij ouderen wel makkelijker gaat. Jongeren kijken rond en experimenteren met polyamorie om hun seksualiteit te ontdekken. Ik denk dat je seksueel volwassen moet zijn om er mee te beginnen.”

Bij ouderen spelen de volwassen kinderen soms een negatieve rol. Jonge kinderen ervaren hun leefwereld als uitgangspunt, oudere kinderen hebben vaak al vaste meningen over hoe relaties horen te zijn. Toch zie je soms ook bij oudere kinderen dezelfde interesse in non-monogame relaties.

Wanda: “Onze kinderen zijn vanaf het begin op de hoogte geweest en kijken er heel verschillend tegen aan. Van zelf polyamoureus leven tot “ik houd het bij monogaam”. Ik ben blij met de verschillen en al helemaal dat ze bespreekbaar zijn.”
Esther: “Onze kinderen weten er van, maar hebben geen behoefte om onze partners te ontmoeten. Ik hoop wel dat ik hen kan laten zien dat er ook andere relatievormen zijn dan de traditionele.”

Corona en eenzaamheid

Veel ouderen hebben, evenals jongeren, vervelende herinneringen aan de Corona tijd. Vooral als je alleen woont, was dit zwaar.

George: “Alles lag stil en het leek alsof ik in een soort niemandsland was aangekomen waarin ik niet wist waar en hoe ik aansluiting kon vinden. Contacten die ik had, zijn weg. Velen lijken monogaam geworden of ik zie ze al helemaal niet meer. Waar ik eerst voor corona fijne tantrische contacten had, lijkt dat nu verdampt. En alles lijkt zoveel preutser. Zeker de tantravereniging waar ik al heel lang bij zit. Vergis ik mij?”

Meerdere geïnterviewden geven aan dat de wereld er na corona anders uitziet. Mensen zijn voorzichtiger geworden in contact.

Een enkeling, die zich niet wilde laten vaccineren, zocht gelijkgestemden op in zijn woonplaats en creëerde zo een nieuwe bubbel en kreeg nieuwe vrienden.

Meer dan de helft van alle ouderen in Nederland is eenzaam. Een polyamoureus leven kan daar verbetering in aanbrengen, omdat er dan meerdere warme contacten mogelijk zijn. Als je loslaat dat je alles van één partner verwacht (de prins of prinses op het witte paard) dan zijn er ineens veel meer mogelijkheden op relatiegebied,

George: “Zou geen verstikkende – I need You Relatie – willen hebben, dat doet geen recht aan de ruimte van het al.”

De verhouding seksualiteit en intimiteit en daten binnen polyamorie

Binnen de wereld van de polyamorie wordt vaak onderscheid gemaakt tussen seksualiteit en intimiteit.

Ruud: “Seksualiteit zit nog steeds in het verdomhoekje. In de datingwereld maken veel mensen elkaar het leven zuur. Vrouwen willen veel partners om hun ego te strelen. Soms onder het mom van een relatie. Ik wil niet meer laten merken dat ik empathisch en gevoelig ben, want dan kom je direct in de “friendzone” (een man met de belofte aan seks aan het lijntje houden, maar niet van plan zijn dat te doen). Veel oudere vrouwen hebben volgens mij minder behoefte aan seksualiteit.”
Katrie: “Ik had een tijdje een relatie met een man waar ik gek op was, maar zijn polyamorie bleek zo anders dan de mijne. Ik zoek een geestelijke verbinding, hij vooral lichamelijk. Als je wil dan kan je elke dag met een ander naar bed, maar dat is pure armoede. Ik wil diepgang. Seksualiteit en intimiteit, daar worstel ik mee. Mooi als het samengaat, maar het kan elkaar ook uitsluiten. Intimiteit is meer waard, maar seksualiteit blijft ook aantrekkelijk. De liefde van anderen is voor mij geestelijke voeding. Ik pas op voor getrouwde en gebonden mannen die mij beschouwen als een extraatje en erover liegen tegen hun vrouw.”
Leo: “Polyamoureus zijn heeft mijn relatie met mijn vrouw erg goed gedaan. Zij wil graag weten wat het met mij doet, de fijne maar ook de moeilijke ervaringen. Het verrijkt haar ook en onze relatie. Tijd verdelen is niet ingewikkeld: de afspraken met mijn vrouw gaan voor. Juist door te praten en echt contact te hebben ontstaat er vaak meer. Stukje erotiek komt erbij, maar is niet het belangrijkste.”
Wanda: “In een ‘nieuwe’ relatie ontdek je ook ‘nieuwe’ dingen aan jezelf. Ik vind die ontdekkingstocht leuk, je hebt geen idee waar het heen gaat, wat er werkt en wat niet. Ik heb er intussen veel van geleerd en praat véél gemakkelijker over relaties en seks. Wat ik niet meer zou doen: iemand daten wiens partner er niet van af weet. Voor mij is het belangrijk om te weten dat een bestaande partner het avontuur wil aangaan. Geeft geen garantie natuurlijk, het gaat mij om de intentie.”
Frank: “Er wordt te veel gepraat, hoe wordt je dan verliefd? Als je eenmaal in de “friendzone” zit, dan kom je daar niet meer uit.”
Esther: “In mijn tienertijd had ik een soort polyamoureuze relatie. Mijn vriendje had ook nog een andere vriendin, ik merkte dat ik daar niet mee zat. Wat hij met mij had, had hij niet met haar en andersom. Ondanks deze ervaring hebben mijn man en ik lang monogaam geleefd. Ik zou een ander leven niet hebben gekund met jonge kinderen. Ik ben nu wel heel blij met al onze nieuwe ervaringen. Ik mag de vriendin van mijn man graag. Ik zie seks als een middel om dieper contact te krijgen, want je stelt je kwetsbaar op.”
Wouter: “Mijn kinderen wilden niet kennismaken met mijn nieuwe partner. Mijn vriendin wilde onderdeel zijn van de familie en eigenlijk ook exclusiviteit. Het is daarom nu over. Ik wil wel weer graag een vriendin. Ik heb inmiddels weer een relatie met mijn ex-vrouw. Een soort zorgplicht en vangnet voor elkaar. Er zal altijd een rangorde zijn, als er weer een nieuwe partner bijkomt.”
Anton: “Datingapps werken moeilijk. Veel vrouwen zoeken uiteindelijk toch een exclusieve relatie. Ik merk dat er in mijn contacten met verschillende vrouwen andere aspecten van mij naar boven komen. Dat ervaar ik als een verrijking. Intimiteit en seksualiteit horen wat mij betreft bij elkaar. Hoogtepunt is niet het doel.”
Judith: “Het is makkelijk om het leuk te houden op een dagje met mijn vriend, dag in dag uit samenleven met mijn man is heel wat anders. Het is geen eerlijke vergelijking. Mijn man en ik houden ons zomerhuisje voor ons zelf. Toch een stukje exclusiviteit. Ik zie veel vriendinnen die geen plezier meer hebben in seks. Ze zijn er klaar mee of de relatie is ingedut. Seksualiteit is toch een belangrijk onderdeel van je identiteit. Ik snap niet dat die vrouwen zich er bij neerleggen. In de tijd dat ik jonge kinderen had, heb ik het een tijd rustiger aan gedaan met andere partners, maar toen ze ouder werden ben ik weer begonnen.”
Evelien: “Mijn eerste vriend was net als ik getrouwd. Toen hij ging scheiden, hoopte hij dat ik met hem verder ging en dat ik ook mijn man zou verlaten. Dat was nooit mijn bedoeling, dus onze relatie ging daarom over. Ik vind het prachtig om een ontdek­kingsreis te maken en de diversiteit van leven en relaties te leren kennen. Het is belangrijk om dit te doen zonder vooroordelen.”

Het valt op dat deze ouderen ook nog vaak zoekende zijn. Het is weliswaar meestal een bewuste keuze om zo te leven, maar het is zeker niet eenvoudig. Het is niet voor iedereen geschikt. Je moet redelijk wat zelfvertrouwen hebben en er van uit gaan dat je partner jou niet bij de eerste beste verliefdheid verlaat. De diversiteit is enorm. Nogal wat mensen worstelen met verwachtingen van en over de andere sekse. Het valt op dat het begrip intimiteit door mannen en vrouwen verschillend wordt beleefd. De geïnterviewde vrouwen gaven daar hele specifieke beschrijvingen van, de meeste geïnterviewde mannen hadden daar minder woorden voor en soms andere beelden bij. De angst om in de “friendzone” te komen leeft bij meerdere mannen. Meer kennis van andere relatievormen zou nuttig zijn in het onderwijs en media.

Judith: “Wordt eens wakker met al die hoge echtscheidingscijfers! Weinig mensen lukt het om een leven lang met een partner samen te blijven. Het zou veel leed bij partners en kinderen voorkomen als we ons vaker realiseren dat er ook andere relatievormen zijn. Nu is vreemdgaan nog vaak een aanleiding voor scheiding.”

Adviezen voor Pluk de Liefde

Aan het verschillend beleven van intimiteit door mannen en vrouwen zou in trainingen en workshops meer aandacht besteed kunnen worden door Pluk de Liefde. Bekendheid met andere relatievormen in media en onderwijs is een van de doelstelling van Pluk de Liefde. Hier is nog steeds veel behoefte aan. Nu worden mensen soms bij toeval geconfronteerd met Polyamorie en moeten ze veel zelf uitzoeken.

Hier ligt nog een taak voor Pluk de Liefde. Ook willen veel geïnterviewden meer contactmogelijkheden voor 50 plussers. Daten via een app ligt hen meestal niet.

George: “Een versierder ben ik niet, vind ik soms wel jammer maar oké, ben geen macho en dat zou me niet passen. Websites … hmmm, daar heb ik niet zoveel succes mee gehad. Ben daar vaak aan het lijntje gehouden.”

Pluk de Liefde zou er meer in kunnen voorzien om 50 plussers met elkaar in contact te brengen. Overigens hebben meerdere geïnterviewden mooie contacten en relaties over gehouden aan de bijeenkomsten van Pluk de Liefde.

Samenvatting

Polyamorie bij ouderen verschilt in essentie weinig met polyamorie bij jongeren. Als vijftigplusser ken je jezelf beter en heb je wat meer ervaring op relatievlak.

Wel zien ouderen het leven langzaam veranderen. Je raakt je werk en dierbare vrienden en familie kwijt. Daarbij wordt de gezondheid van jezelf of jouw partner vaak minder. Ziekte en zorgen om de toekomst spelen soms al een rol en zijn daarom regelmatig een aanleiding om de relatie te wijzigen. Wanneer je kijkt naar alle alleenstaanden en alle mensen in een lang huwelijk (dat vaak nogal voorspelbaar wordt), dan kan polyamorie nieuwe kansen bieden en het leven aangenamer maken. Het kost even tijd om jezelf en je partner dit te gunnen. Het is geen makkelijke relatievorm, gezien de zoektocht en alle strubbelingen die de geïnterviewden tegenkomen. Toch is het merendeel van de geïnterviewden hoopvol. Het kan enorm verrijkend zijn.

Katrie: “Laatst zat ik met een vriendje die zei: “Dat we maar lang met elkaar om mogen gaan en veel mensen ontmoeten die hun liefde kunnen delen zoals wij. Dat vond ik mooi. Voor mij is er geen andere manier. Ja, ik zou een vaste partner willen, niet om mee samen te wonen, maar wel veel te kunnen delen. Daarbij moet hij mij ook kunnen delen, want anders wordt het niets.”

Uiteindelijk streven we allemaal naar meer warm en betekenisvol contact.

Elisa

Kamerbrief over stand van zaken Meerouderschap

, Reageer

Begin dit jaar informeerde ik jullie dat er weer enige voortgang was in de voorbereiding van de wetswijziging ten behoeve van meerouderschap.

De argumentenfabriek heeft in juni in opdracht van VWS een advies uitgebracht. Ik heb namens Pluk de Liefde deelgenomen in een van de focusgroepen. Het advies vind je in een van de bijlagen van de brief aan de Tweede Kamer van 6 oktober. In dit advies komen duidelijk de knelpunten naar voren van ouders, die niet gelijkwaardig worden behandeld, maar ook van kinderen wanneer blijkt dat instanties niet al hun ouders als volwaardige ouder behandelen.

Kamerbrief over stand van zaken plan en planning uitwerking meerouderschap en gezag | Kamerstuk | Rijksoverheid.nl

Het goede nieuws is dat er niet meer wordt gesproken of er een wetswijziging moet komen, maar hoe die er uit moet zien. Het bestaan van meeroudersituaties is een gegeven. Bovendien wordt het heel integraal opgepakt en gaat het zowel over regenbooggezinnen als over een samengesteld gezin met stiefouders of in pleegzorgsituaties. Het belang van het kind wordt zwaar gewogen. Zowel de Raad van de kinderbescherming, de Kinderombudsman en de Raad voor de Strafrechttoepassing en jeugdbescherming zijn betrokken in dit proces. Ook Movisie heeft op 4 september in samenwerking met de Stichting Meer dan Gewenst een handreiking ‘Regenboogouderschap’ uitgebracht.

Het slechte nieuws is dat het een langdurig proces is. Door de val van het kabinet is e.a. nog extra vertraagd. Het demissionaire kabinet kan niet op de besluitvorming vooruitlopen. Wel heeft het demissionaire kabinet een aantal onderzoeken uitgezet zodat het volgende kabinet met dit onderwerp verder kan. Begin 2024 zijn de eerste resultaten van deze onderzoeken bekend.

Op dinsdag 10 oktober heb ik met de focusgroep in beeld gebracht welke aanpassingen (hier en daar) al mogelijk zijn zonder wetswijziging, zoals een gezamenlijke bankrekening, verzekeringen, reizen zonder steeds nieuwe passantenverklaringen, cao’s met verlofregelingen, ouderschapsovereenkomsten vooruitlopend op de wetswijziging, deelname aan gesprekken of school of bij medici, voorlichting aan beroepsgroepen die veel met de diversiteit van gezinssituaties te maken hebben zoals verloskundigen, begrafenisondernemers, medici, onderwijs etc. Ook de formulering op formulieren kan een stuk beter. Er wordt nog te veel uitgegaan van de traditionele gezinssamenstelling. En natuurlijk de cultuurverandering in de samenleving die minstens zo belangrijk is.

Kortom: er is nog een lange weg te gaan voordat het juridisch ouderschap en gezag goed zijn geregeld, maar er worden kleine stappen gemaakt.

Elisa