Vreemdgaan; schuurvlak tussen drift en eerlijkheid. Aantekeningen van Louise Wolff over de omgang met des poedels kern.
Zijn wij soms minder dan de dieren, dat we ons moeten schamen voor een daad waaraan wij allemaal ons bestaan danken, vraagt een personage in Hella Haasse’s roman ‘De scharlaken stad’ (1952).
De vraag is retorisch, het antwoord blijft uit. Ontegenzeggelijk is die kern, die daad, de drijfveer van ons leven tegelijk bron van geluk en extase als van frustratie en pijn. Het houdt de geschiedenis, kunst, en literatuur sinds mensenheugnis draaiende.
Over de omgang daarmee en het vinden van een zo rustig mogelijk pad:
Deel 6 – Vreemdgaan en radicale eerlijkheid
Vreemdgaan in monogamie
De vooroordelen kwamen vaak voort uit een monogame gedachtegang. De meest genoemde negatieve reactie die respondenten opbrachten, was dat polyamorie gelijkstaat aan vreemdgaan. Hierover zei een van de respondenten, Olivia (34):
De hypocrisie van mensen, wetend dat een van de partners in een monogame relatie vreemdgaat, maar dan nog steeds erg luid polyamorie afkeuren. Ik denk: ja, er zijn zo veel mensen die zonder consent ‘non-monogaam’ leven, maar het geheimhouden voor hun partner. Waarom worden wij [als polyamoristen] dan zo vreemd gevonden? Omdat wij het doen met eerlijke communicatie? Want dat is blijkbaar wat als zo vreselijk gezien wordt.
Vreemdgaan was zo’n veelbesproken onderwerp dat het, zo merkten de respondenten, telkens gelijk werd getrokken met polyamorie. Hierdoor werd ook duidelijk dat ‘vreemdgaan’ binnen de monogame norm een net iets minder specifieke betekenis heeft dan binnen polyamorie. Olivia vertelde wat vreemdgaan voor haar betekent:
Vreemdgaan gaat uiteindelijk over het breken van vertrouwen, over het niet houden aan de afspraken. In een monogame relatie zijn dat afspraken die op een vanzelfsprekende manier voortgekomen zijn uit het monogaam-zijn. In een polyamoreuze relatie zijn deze dingen [afspraken] makkelijker bespreekbaar.
Olivia denkt dat in monogamie die ‘afspraken’ over hoe dicht je bij andere mensen komt, vaker onbespreekbaar blijven. Ze worden als het ware meer als ‘natuurlijk’ gezien. In polyamorie liggen deze ‘afspraken’ niet vast, maar gaat het juist over het communiceren met partner(s) over waar ieders grenzen liggen.
Radicale eerlijkheid
In ideeën over monogamie is de assumptie vaak dat intiem zijn met anderen ten koste gaat van de relatie met een partner. Je aangetrokken voelen tot anderen buiten een romantische relatie wordt dan ook gezien als een bedreiging voor de relatie. Het is dan ook niet gek dat respondenten die zich tijdens een monogame relatie vroeger aangetrokken voelden tot anderen, te horen kregen dat ze deze gevoelens ‘binnen’ moesten houden. Kiki (27) vertelde bijvoorbeeld:
In de enige serieuze monogame relatie die ik heb gehad, gaf ik al snel aan: ik wil het liever open houden (…). Jij kan ook zoenen met andere mensen! Ik hoef niet eens met anderen seks te hebben, maar kan ik op z’n minst wel zoenen met anderen? Niets daarvan was toegestaan; nee, het was allemaal niet acceptabel. Het leidde allemaal tot jaloezie. En toen startte ik dus met liegen.
Zo leidde het in het geval van Kiki ertoe dat haar gevoel van aantrekkingskracht tot anderen geheimgehouden moest worden en dat ze vreemdging in haar monogame relatie. Ze legt uit hoe, omdat haar gevoel niet mocht bestaan of uitgesproken mocht worden, ze voelde dat het voor haar onmogelijk was om binnen het monogame kader te blijven:
Ik zou iemand verliezen die heel erg waardevol voor mij was, omdat ik ook gevoelens had voor iemand anders… ik vind dat heel erg absurd. Dus de keuze is of dat je iemand verliest of dat je moet liegen… nee, dat is een keuze die ik niet meer wil maken.
Het geheimhouden van en het gevoel te moeten liegen over haar gevoelens voor andere mensen leidden er in Kiki’s geval toe dat ze de relatie eindigde. Niet ieder die in een monogame relatie eerder gevoelens had voor anderen, ging hierop in, maar juist die eerlijkheid en de ruimte om eerlijk te zijn over aantrekking tot andere mensen in een relatie, was iets wat alle respondenten belangrijk vonden. Irene (39), die twee partners heeft, vertelde:
Ik wil radicale eerlijkheid [over mijn gevoelens en acties]. Ook al betekent dat pijn. Maar dan leef je wel dichter bij de waarheid. Ik heb heel erg duidelijk gevoeld dat wanneer ik dichter bij mijn eigen waarheid blijf, ik mij lichter voel en beter. Veel beter dan wanneer ik al die rookgordijnen moet ophouden.
Haar woorden vatten samen hoe vreemdgaan in polyamorie te make heeft met geheimen houden voor je partner(s) over andere relaties. Irene en Kiki laten zo zien dat juist de ruimte voor radicale eerlijkheid zo’n belangrijk onderdeel is van hun romantische relatie(s).
Vreemdgaan in polyamorie
Omdat vreemdgaan zo vaak als vooroordeel over polyamorie werd besproken, kwam vreemdgaan in polyamoureuze relaties ook veelvuldig naar voren. Zo trokken respondenten de betekenis van vreemdgaan in polyamorie deels gelijk met die in andere relaties. Mara (24) zei:
Er zijn gezonde relaties en er zijn ongezonde relaties. En dat is waar ik het net over had. Vreemdgaan is altijd vreemdgaan. Ook in polyamorie kan je vreemdgaan. Ja, ik breng toxic monogamie op, maar op dezelfde manier hebben we toxic polyamorie. En het gaat grotendeels over dezelfde dingen: het hebben van geheimen en het niet kunnen vertrouwen van elkaar.
Het was dan ook niet zo dat ‘alles maar gewoon moet kunnen’. Zoals vele respondenten opbrachten; je moet met elkaar afspraken maken. VI (34) vertelde:
Het [polyamorie] komt wel met een set regels, want hé, polyamorie waar niet iedereen consent voor geeft en van op de hoogte is, is gewoon vreemdgaan. En daar doe ik liever niet aan.
Welke afspraken mensen in polyamoreuze relaties hebben, verschilt per relatie, afhankelijk van waar iemand zich prettig bij voelt. Suze (43), die in een open relatie zit, vertelde:
Ik heb een aantal van die leefwereld- of ethische regels voor mezelf. Waarbinnen dit oké voelt. En waarbinnen dit fijn voelt. Een daarvan is: wanneer de partner van de ander dit niet weet of niet oké vindt, dan gebeurt het niet. Het wordt voor mij ook bijvoorbeeld makkelijker als mijn vriend intiem is met een andere vrouw, als ik weet dat zij mij erkent en mij respecteert. Dan is het voor mij ook al veel vrijer.
Voor vele respondenten waren er in die ‘regels’ niet alleen ‘harde grenzen’ waarbij het, als een partner eroverheen gaat, als vreemdgaan wordt gezien, maar dat er ook ruimte is voor situaties waarin er iets per ongeluk ontstaat. Zo heeft Suze bijvoorbeeld de afspraak dat zij en haar partner geen andere partnerrelaties hebben, maar houden zij wel de ruimte open omdat verliefdheden niet altijd te voorkomen zijn. Het lijkt zo te gaan over intenties:
Kijk, er kan natuurlijk altijd iets ontstaan hè [qua verliefdheid], er kan altijd iets ontstaan van een grote liefde of wat dan ook, maar dat kan altijd overal. Maar dan weet ik: het is niet de intentie en ik ben in beeld. En andersom wil ik dat dus ook niet.
Omdat respondenten aangaven dat eerlijkheid en het maken van afspraken over grenzen belangrijk zijn, maar ook dat niet altijd alles van tevoren af te spreken valt, kreeg vreemdgaan ook een wat meer genuanceerde betekenis. Rayley (24) zei:
Ja, [als mensen veel eerlijker zijn tegen elkaar] … het concept vreemdgaan valt dan ook een beetje weg. Of heeft dan een hele andere lading. Terwijl vreemdgaan, zo’n beetje elke romcom gaat over vreemdgaan. Het is nu echt een ding. Terwijl dat dan echt een ander ding is. Dus ik ben wel benieuwd hoe dat zou zijn. Want voor mij is dat niet echt een ding, vreemdgaan. Ja, het kan wel. Je kan je wel niet aan een afspraak houden, maar het woord vreemdgaan is het niet echt.
Vreemdgaan binnen polyamorie heeft vaak een meer specifieke en genuanceerde betekenis dan wat binnen monogame relaties doorgaans als vreemdgaan wordt gezien. Het draait niet alleen om seksuele of romantische contacten buiten de relatie, maar vooral om het kunnen vertrouwen van elkaar, het respecteren van gemaakte afspraken en grenzen, en de bereidheid om eerlijk en open te communiceren. Dat geldt zo ook wanneer partners binnen hun relaties nieuwe situaties of behoeften tegenkomen waar nog geen afspraken over zijn gemaakt.
Wordt vervolgd.



Geef een reactie